Jesteś tutaj

Współpraca gospodarcza Polski z Unią Europejską

Przemiany dokonujące się w Polsce po 1989r. wyrażają się m.in. tym, że nastąpiła reorientacja celów polskiej polityki zagranicznej. W ślad za wprowadzeniem gospodarki rynkowej i postępującą demokratyzacją życia społeczno-politycznego Polska stara się o wejście do struktur obronnych Paktu Północnoatlantyckiego NATO oraz reintegrację z Europą. W wymiarze gospodarczym odbiciem tych aspiracji jest stowarzyszenie z Unią Europejską i ubieganie się o członkostwo w niej.

W grudniu 1991r. podpisany został Układ Europejski (Europe Agreement) między Polską a Unią Europejską, który wszedł w życie 1 lutego 1994r. Polska uzyskała status państwa stowarzyszonego z UE. Układ reguluje stosunki wzajemne, nie tylko gospodarcze, ale także polityczne, finansowe i kulturalne. Wskutek postanowień Układu w okresie 10 lat Polska ma uzyskać ułatwienia w eksporcie towarów i usług do UE i innych formach współpracy gospodarczej. Między innymi w ciągu tego okresu powinna zostać utworzona strefa wolnego handlu towarami przemysłowymi. Liberalizacja handlu towarami rolno-spożywczymi nie będzie jednak pełna. Wprowadzone zostaną ułatwienia w ruchu kapitału, w przepływnie siły roboczej, w zakładaniu przedsiębiorstw. Istotne jest to, że układ charakteryzuje się asymetrią tempa wprowadzenia wzajemnych ułatwień: polska uzyska je od Unii szybciej niż Unia od Polski. Ma to umożliwić stopniowe, łagodne dostosowanie polskiej gospodarki do wymogów wynikających z postanowień Układu.

Ostatecznym celem Polski jest uzyskanie pełnego członkostwa w Unii tak szybko, jak jest to możliwe. Warunkiem osiągnięcia tego celu jest faktyczna wola Unii przyjęcia Polski do grona członków. Przystąpienie Polski do Unii będzie nieść implikacje dla jej dotychczasowych członków. Po pierwsze, wiązać się będzie z przyznaniem Polsce - jako krajowi niżej rozwiniętemu niż przeciętna w Unii - wymiernych korzyści finansowych w postaci dostępu do wewnętrznych funduszy działających w obrębie Unii. Fundusze te są obciążeniem netto dla zamożnych członków Unii, nie są skłonni do ponoszenia dodatkowych obciążeń. Dla krajów i regionów mniej rozwiniętych Polska będzie konkurentem w dostępie do tych samych źródeł finansowania rozwoju. Po drugie, pełne członkostwo Polski będzie również rzutować na pozycję konkurencyjną niektórych branż i gałęzi przemysłu w Unii. Powyższe względy z punktu widzenia Polski są utrudnieniem w negocjacjach dotyczących przystąpienia do Unii. Sprawiają także, że niektóre grupy społeczne w państwach członkowskich UE mają trudności z zaakceptowaniem członkostwa Polski w Unii.

Przyjęcie Polski do grona członków Unii jest, w gruncie rzeczy, przesądzone, jednak termin będzie decyzją polityczną Unii, odzwierciedlającą kompromis między argumentami polityczno-ekonomicznymi za i przeciw. Niewątpliwie tym wcześniejsze będzie zakończenie negocjacji o przystąpieniu do Unii Europejskiej, im wyższy będzie poziom naszej stabilności makroekonomicznej, im pełniejsze i trwalsze będą instytucje rynkowe, trwalsze zdolności do względnie samodzielnego rozwoju ekonomicznego, niższe zadłużenie wewnętrzne oraz im bardzej polskie ustawodawstwo będzie zharmonizowane z legislacją UE.