Jesteś tutaj

Polityka wyrównania bilansu płatniczego

Bilans płatniczy jest bilansem rachunkowym i jak wszystkie bilanse rachunkowe musi być zrównoważony (wartość całkowita pozycji kredytowych musi być równa całkowitej wartości pozycji debetowych). Fakt, że bilans jest zawsze zrównoważony kontrastuje z tym, że jego główne elementy mogą znajdować się w równowadze, np. deficyt bilansu obrotów bieżących może być wyrównany nadwyżką w bilansie obrotów kapitałowych.

Nadwyżka bilansu obrotów bieżących stanowi kwotę wyrażoną w dolarach, o którą wpływy przekraczają wydatki danego kraju z wymienionych w bilansie tytułów. Deficyt bilansu obrotów bieżących stanowi dolarową kwotę, o którą łączne wydatki przekraczają wpływy danego kraju z wymienionych w bilansie tytułów. Podobnie można zdefiniować nadwyżkę oraz deficyt bilansu obrotów kapitałowych. W przypadku nadwyżki wpływy przekraczają wydatki, zaś w przypadku deficytu wydatki przewyższają wpływy.

Zarówno w obrotach bieżących jak i w obrotach kapitałowych każda z wymienionych pozycji może wystąpić ze znakiem dodatnim lub ujemnym. Łączna suma tych sald wyznacza sytuację płatniczą kraju.

W przypadku gdy występuje przewaga ujemnych wartości sald nad saldami dodatnimi, wówczas w celu zrównoważenia bilansu płatniczego zapisuje się tą ujemną różnicę ze znakiem dodatnim. Informuje ona, o ile zmniejszy się stan rezerw dewizowych1 w danym kraju. W przypadku gdy występuje przewaga dodatnich wartości sald nad saldami ujemnymi, wówczas po stronie „saldo rezerw dewizowych” zapisuje się tę dodatnią różnicę tych sald ze znakiem ujemnym. Oznacza to, ze o takie saldo ogólnie zwiększył się stan rezerw dewizowych w danym roku. Zmiany rezerw dewizowych mają zawsze te samą wartość bezwzględną i przeciwny znak niż łączna suma bilansu płatniczego, tak że suma wszystkich zapisów jest zawsze równa zeru.

Nadwyżce bilansu obrotów bieżących musi zawsze towarzyszyć deficyt obrotów kapitałowych bądź wzrost poziomu rezerw dewizowych. W przypadku deficytu bilansu obrotów bieżących występuje nadwyżka obrotów kapitałowych bądź spadek poziomu rezerw dewizowych w danym kraju. Wyrównanie sald obrotów bieżących i obrotów kapitałowych dokonuje się w rozwiniętych systemach pieniężno-walutowych za pośrednictwem operacji wyrównawczych, które są miarą wielkości transakcji, jakie musi przeprowadzić rząd w celu wyrównania sald wszystkich innych transakcji.

Jeżeli kraj ma deficyt bilansu płatniczego, to oznacza, że ma dług w stosunku do reszty świata. Zarówno deficyt jak i nadwyżka odgrywają ważną rolę w każdym kraju.

Deficyt musi być pokrywany za pomocą:

  • zaciągniętych pożyczek w bankach centralnych innych krajów lub organizacjach takich jak Międzynarodowy Fundusz Walutowy,
  • pobrania pieniędzy z oficjalnych rezerw dewizowych. Istnieją jednak granice, do których kraj może pożyczać, i które określają wielkość trzymanych rezerw dewiz. Jeśli deficyt utrzymuje się, to państwo musi podjąć działania w celu poprawienia sytuacji.

    Nadwyżka może być wykorzystana do:
  • zwiększenia krajowych rezerw dewizowych,
  • udzielania pożyczek mieszkańcom innych krajów lub spłacania pożyczek otrzymanych z zagranicy,
  • dokonywania zagranicznych inwestycji, tzn. zakupu ziemi, majątku w innych krajach oraz zakupu akcji zagranicznych firm.

  • 1Rezerwy dewizowe to zasób walut obcych przechowywanych przez bank centralny i nagromadzony w minionych latach w wyniku dodatniego salda bilansu płatniczego.