Jesteś tutaj

Terms of trade

Istotny wpływ na opłacalność handlu zagranicznego mają ceny, po jakich następuje eksport i import towarów. Gdy ceny zagraniczne towarów eksportowanych rosną szybciej od cen towarów importowanych (przy danej wielkości eksportu), kraj może zakupić większe ilości towarów importowanych. Jeżeli natomiast nie planuje się zwiększenia importu, może nabyć daną ilość towarów importowanych w zamian za mniejszą ilość towarów eksportowanych. W przypadku odwrotnym, gdy ceny towarów importowanych rosną szybciej w porównaniu z cenami towarów eksportowanych, kontynuowanie wymiany prowadzi do strat gospodarczych, ponieważ w celu zdobycia danej ilości towarów importowanych trzeba przeznaczyć większą ilość towarów eksportowanych.

Ilościowy wpływ warunków wymiany na kształtowanie się obrotów handlu zagranicznego określa relacja zmiany cen towarów eksportowanych do cen towarów importowanych czyli tzw. terms of trade (t.o.t.).

Obliczając terms of trade dla danego kraju, wyznacza się najpierw średnią wszystkich cen towarów eksportowanych oraz średnią wszystkich cen towarów importowanych, w dwóch porównywalnych okresach. Następnie przyjmując średnią cenę eksportową i importową z okresu bazowego za 100, średnie ceny eksportowe i importowe w okresie porównywalnym wyraża się w formie stosunku do średnich cen okresu podstawowego.

Terms of trade kształtuje się korzystnie dla kraju wtedy, gdy wartość otrzymanego współczynnika jest wyższa od 1 (t.o.t. > 1 - ceny towarów importowanych są niższe od cen towarów eksportowanych).

Ukształtowanie się współczynnika poniżej 1 oznacza pogorszenie się terms of trade w badanym okresie (t.o.t.
Wartość współczynnika równa 1 oznacza brak zmian ogólnych terms of trade dla danego kraju (t.o.t. = 1 - ceny towarów importowanych są równe cenom towarów eksportowanych).

Terms of trade w długim okresie kształtuje się niekorzystnie dla krajów surowcowych, gdyż ceny światowe przemysłowych towarów przetworzonych wykazują znacznie silniejszy wzrost niż ceny surowców i materiałów nisko przetworzonych. Dlatego wszystkie kraje pragnące wzmocnić swoją pozycję konkurencyjną na rynkach międzynarodowych muszą najpierw importować nowoczesną technologię, części zamienne i różne komponenty do produkcji nowoczesnych wyrobów, aby na tej podstawie stopniowo rozwijać własny eksport zdolny do finansowania niezbędnego importu. Oznacza to, że w okresie przemysłowego rozwoju import może przez pewien okres być większy od eksportu. Nadwyżka importu nad eksportem, jeśli kraj nie dysponuje odpowiednimi rezerwami dewiz, może być finansowana jedynie kredytem zagranicznym. Zaciąganie kredytu zagranicznego jest uzasadnione, jeśli jest on wykorzystywany na import nowoczesnej technologii lub zakup licencji umożliwiających zwiększenie eksportu i na tej podstawie spłacenie w przyszłości długu wraz z należnymi odsetkami. Wówczas kredyt inwestycyjny staje się lokomotywą postępu technicznego i gospodarczego.